Czym jest cholesterol i jakie są jego rodzaje?
Cholesterol to substancja tłuszczowa niezbędna do budowy błon komórkowych, produkcji hormonów i witaminy D. Transportowany jest we krwi przez lipoproteiny: LDL ("zły" cholesterol) transportuje cholesterol z wątroby do tkanek i może odkładać się w naczyniach, HDL ("dobry" cholesterol) usuwa nadmiar cholesterolu z tkanek i transportuje go z powrotem do wątroby.
Normy cholesterolu (lipidogram)
- Cholesterol całkowity: pożądany <200 mg/dL (<5,2 mmol/L), graniczny 200–239, wysoki ≥240
- LDL (zły cholesterol): optymalny <100 mg/dL dla osób z ryzykiem sercowym, <130 dla zdrowych
- HDL (dobry cholesterol): >60 mg/dL chroni przed chorobami serca; <40 (M), <50 (K) – ryzyko
- Trójglicerydy: norma <150 mg/dL; graniczne 150–199; wysokie 200–499; bardzo wysokie ≥500
Non-HDL cholesterol – dlaczego ważny?
Non-HDL cholesterol (= całkowity minus HDL) jest dokładniejszym wskaźnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego niż samo LDL, bo obejmuje wszystkie "złe" frakcje (LDL, VLDL, IDL). Docelowy poziom non-HDL powinien być o 30 mg/dL wyższy niż docelowe LDL.
Jak obniżyć zły cholesterol naturalnie?
Dieta: ogranicz tłuszcze nasycone (mięso tłuste, masło, sery), eliminuj tłuszcze trans (fast food, margaryny), zwiększ błonnik (warzywa, owoce, pełne ziarna, rośliny strączkowe). Aktywność fizyczna: 150 min aerobiku tygodniowo podnosi HDL i obniża LDL. Rzucenie palenia: zwiększa HDL i zmniejsza ryzyko zawału.