Rodzaje średnich matematycznych
Średnia arytmetyczna – suma wszystkich wartości podzielona przez ich liczbę. Najczęściej używana, ale wrażliwa na wartości skrajne (outliers).
Średnia geometryczna – pierwiastek n-tego stopnia z iloczynu n liczb. Stosowana przy wzrostach procentowych, stopach zwrotu z inwestycji i indeksach.
Średnia harmoniczna – odwrotność średniej arytmetycznej odwrotności. Stosowana przy prędkościach, gęstościach i innych wielkościach mianowanych.
Średnia ważona – średnia, gdzie każda wartość ma przypisaną wagę określającą jej znaczenie. Stosowana przy obliczaniu GPA, wyników egzaminów czy indeksów giełdowych.
Kiedy używać której średniej?
- Arytmetyczna – oceny szkolne, wyniki ankiet, temperatura
- Geometryczna – stopy wzrostu, zwroty z inwestycji
- Harmoniczna – średnia prędkość, wydajność
- Ważona – GPA, indeksy, wyniki z różnymi wagami